Skąd się bierze choroba sieroca

Choroba sieroca to poważne opóźnienie, a nawet zahamowanie rozwoju psychicznego, stwierdzane u tych dzieci, które mają bardzo słaby kontakt emocjonalny z rodzicami, a w szczególności z matką. Często dotyczy wychowanków placówek socjalizacyjnych, a także dzieci z rodzin niepełnych i takich, w których rodzice nie okazują dziecku uczuć ani nie nawiązują z nim kontaktu fizycznego w postaci np. głaskania, przytulania, całowania. Dzieciom narażonym na chorobę sierocą nie są dostarczane sygnały emocjonalnego przywiązania ze strony rodziców, takie jak rozmowa czy uśmiech. Kontakt z dzieckiem ogranicza się tylko do zaspokojenia jego podstawowych, biologicznych potrzeb, takich jak nakarmienie lub zmiana pieluchy. Z reguły rodzice dzieci z chorobą sierocą lekceważą jego potrzeby psychiczne i dopuszczają się poważnych zaniedbań w tym zakresie.

Choroba dzieli się na trzy fazy. Pierwsza z nich polega na proteście, manifestującym się krzykiem i płaczem, a u starszych dzieci agresją słowną i fizyczną. Kiedy dziecko przekonuje się, że protest nie przynosi skutku, przechodzi do fazy rozpaczy, w której odczuwa lęk i zagrożenie. Trzecia faza to etap wyobcowania (zobojętnienia), kiedy dziecko z pozoru godzi się z sytuacją i obojętnieje, ale jego rozwój emocjonalny i umysłowy zostaje zahamowany.

Objawy choroby sierocej to apatia, długotrwałe stany depresyjne, labilność emocjonalna, nieprawidłowe napięcie mięśniowe. Ponadto dziecko charakteryzuje się zwolnionym tempem rozwoju, brakiem apetytu, zaburzeniami ze strony układu pokarmowego. Pojawiają się zachowania stereotypowe, czyli działania uporczywie powtarzane, takie jak kiwanie się w przód i w tył, bujanie głową, stukanie przedmiotami.

Skutki tego schorzenia są długotrwałe i dotykają sfery emocjonalno-poznawczej. Dziecko nie potrafi kochać ani odbierać uczuć innych ludzi, nie okazuje empatii ani zrozumienia, jest niedojrzałe emocjonalnie.

Często ma nagłe wahania nastroju, towarzyszy mu stałe poczucie osamotnienia i liczne lęki. Zainteresowanie otoczeniem słabnie, reakcje na nowe sytuacje społeczne są nieprawidłowe. Dużym problemem jest bardzo silna potrzeba związków emocjonalnych przy jednoczesnym lęku przed nawiązywaniem bliższych znajomości. Problemy mogą dotyczyć koncentracji uwagi, abstrakcyjnego myślenia, wyobraźni i podejmowaniem inicjatywy.

Zaburzenia powodowane przez chorobę sierocą utrzymują się przez całe życie i trudno jest je całkowicie wyeliminować, ale są częściowo odwracalne. Dziecko z chorobą sierocą powinno być poddane indywidualnej terapii. Jej efekty są zależne od długości, częstotliwości i ilości zajęć kompensacyjnych.

Autor: Kamila Gieba