Zamartwica okołoporodowa

Ciężka zamartwica okołoporodowa zdarza się raz na tysiąc porodów donoszonych. Ryzyko zamartwicy zwiększa się w przypadku porodu przedwczesnego, ponieważ układ oddechowy wcześniaków jest niedojrzały. Przyczyny niedotlenienia mogą być rozmaite. Dostęp tlenu do płodu może być ograniczony na skutek zaburzenia krążenia, krwawienia ciężarnej, zatrucia tlenkiem węgla, nieprawidłowego ułożenia płodu czy owinięcia pępowiny wokół płodu. Ponad połowa przypadków niedotlenienia okołoporodowego wynika z niewydolności łożyska, do której przyczynia się gestoza, cukrzyca ciążowa i nadciśnienie tętnicze. Zespół zamartwicy pojawia się też na skutek zbyt małej ilości krwinek czerwonych odpowiedzialnych za transport tlenu i z powodu dostarczania płodowi podczas ciąży niewystarczającej ilości tlenu (np. z powodu palenia papierosów). Niekiedy zamartwicę da się przewidzieć dzięki badaniu ultrasonograficznemu (USG) lub kardiotokograficznemu (KTG). Można też pobrać krew płodu i oznaczyć jego odczyn ph (niski wskaźnik świadczy o niedotlenieniu), ale zabieg ten wykonuje się rzadko, ponieważ grozi on zakażeniem.
Jeśli niedotlenienie było krótkotrwałe i przejściowe, może nie mieć wpływu na rozwój dziecka. Jednakże ostra postać zamartwicy czasami prowadzi do śmierci płodu lub do uszkodzenia centralnego układu nerwowego, kory mózgowej i pnia mózgu. Wówczas może pojawić się dziurowatość mózgu czy też zanik pewnych jego obszarów. W skrajnych przypadkach dziecko musi być utrzymywane przy życiu za pomocą pompy oddechowej. Często niezbędny jest też masaż serca noworodka tuż po urodzeniu.
Noworodki po zamartwicy uzyskują punktację w skali Apgar poniżej normy. Są blade, mają słabe tętno i trudności z oddychaniem. Konieczne jest wykonanie dodatkowych badań w pierwszych tygodniach życia dziecka. Należą do nich USG serca, USG przezciemiączkowe, badanie słuchu i badane neurologiczne.
Dzieci, które przeżyły zamartwicę, mogą być opóźnione umysłowo, cierpieć na padaczkę lub porażenie mózgowe. Nawet te dzieci, które po zamartwicy rozwijają się prawidłowo, wymagają bacznej obserwacji. W przyszłości mogą bowiem być nadpobudliwe psychoruchowo, mieć problemy z koncentracją uwagi, zaburzenia ruchowe i trudności w nauce.  Rodzicom dzieci, które podczas porodu się nie dotleniły, zaleca się zapisanie malucha w wielu przedszkolnym na terapię psychologiczną i rehabilitację podczas zajęć ruchowych.

Autor: Kamila Gieba